EGCampusÖğr. Gör. Emre GÜLER

EG CAMPUS · DGS ÇALIŞMA REHBERİ

Önce akıl yürüt. Sonra hızlan.

Sayısal ve sözel becerileri birlikte çalış. Çözümden önce kendi yolunu dene; ardından açıklamayla karşılaştırıp hatanın nedenini belirle.

DGS testlerine geçSayısalAyrıntılı sayısal çalışma bölümüSözelAyrıntılı sözel çalışma bölümü72 soru ve çözümSes ve düşünme haritası

DİNLE · DURDUR · KENDİN ÇÖZ

Dört düşünme aracını birlikte çalış.

Oran, değişen yüzde tabanı, sabit iş ve koşullu önerme. Sesli anlatımı durdurup örnekleri önce kendin çöz; ardından işlemlerini karşılaştır.

Önceki ses kaydı ve zamanlı metin

Bilgisayarda oluşturulan Türkçe sesli anlatım. Metin ve örnekler EG Campus için özgün hazırlandı. Bu dosya Öğr. Gör. Emre Güler’in ses kaydı değildir. Bağımsız alan editörü incelemesi bekler.

Sesli anlatımın metni ve kaynakları

EG Campus — DGS: Oran, yüzde, iş ve sözel mantık Özgün başlangıç anlatımı · 3 Ekim 2026 Ses: Bilgisayarda oluşturulan Türkçe anlatım. Emre Güler’in ses kaydı değildir.

Bu kısa anlatım dört düşünme aracını çalıştırır: eşit pay, değişen yüzde tabanı, sabit iş ve koşullu önerme. Örnekleri dinlerken duraklatıp işlemleri kendiniz kurun. Süre tutmak zorunda değilsiniz. EG Campus'te doksan saniyelik sınır yalnız süreli çalışma turlarında kullanılır. Buradaki alıştırmalar gerçek DGS oturumunun puanını veya toplam sınav başarısını ölçmez.

Birinci örnek: Oran. Bir kutuda kırmızı ve mavi kartların sayıları üçe beş oranındadır. Toplam altmış dört kart vardır. Üç kırmızı pay ile beş mavi pay, sekiz eşit pay yapar. Bir pay altmış dört bölü sekiz, yani sekiz karttır. Kırmızı kart sayısı üç çarpı sekiz, yirmi dört; mavi kart sayısı beş çarpı sekiz, kırktır. Kontrol edelim: Yirmi dört artı kırk, altmış dört eder. Yirmi dört bölü kırk, üç bölü beştir. Oran bir kart sayısı değil, iki sayının ilişkisini bildirir. Dinlemeyi durdurun: Aynı oranla toplam seksen kart olsa kırmızı kart sayısı kaç olurdu? Önce eşit payların sayısını bulun. Yanıt otuzdur: Seksen bölü sekiz, on; üç çarpı on, otuz.

İkinci örnek: Art arda yüzdeler. Altı yüz liralık bir ürün önce yüzde yirmi ucuzluyor. Kalan fiyat altı yüz çarpı sıfır virgül sekiz, dört yüz seksen liradır. Ardından yeni fiyat yüzde yirmi beş artıyor. Bu artışın tabanı artık dört yüz seksendir. Dört yüz seksen çarpı bir virgül yirmi beş, altı yüz eder. Burada başlangıç fiyatına dönülür. Ancak her indirim ve artış çifti başlangıca döndürmez. Örneğin yüzde yirmi indirimden sonra yüzde yirmi artış, sıfır virgül sekiz çarpı bir virgül iki, sıfır virgül doksan altı katına götürür. Altı yüz lira bu durumda beş yüz yetmiş altı lira olur. Yüzdeleri doğrudan toplayıp çıkarmak yerine her adımın tabanını yazın.

Üçüncü örnek: İş ve süre. Altı kişi aynı işi on beş günde tamamlıyor. Herkesin aynı sabit hızda çalıştığını, işin değişmediğini ve ekibin büyümesinin verimi değiştirmediğini varsayalım. Toplam iş altı çarpı on beş, doksan kişi gündür. On kişi bu işi doksan bölü on, dokuz günde yapar. Kişi sayısı ile süre arasındaki çarpım sabittir. Bu varsayımlar altında ters orantı kurabiliriz. Bir miktar artarken diğeri azalıyorsa her zaman ters orantı vardır diyemeyiz; ters orantıda çarpımın sabit kalması gerekir. Gerçek ekiplerde verim farklılaşabilir; bu bir matematik modelidir.

Dördüncü örnek: Sözel mantık. Bir atölyeye A, B, C, D ve E kişileri arasından tam iki kişi seçiliyor. A seçilirse B de seçilmelidir. C ve D birlikte seçilemez. A ile B seçimi kurallara uygundur. B ile C seçimi de uygundur: A seçilmediği için A'nın B'yi gerektiren kuralı ihlal edilmez; C ve D birlikte de değildir. Yalnız B'nin seçildiği bir liste geçerli olmaz, çünkü tam iki kişi koşulunu karşılamaz. B seçildiğinde A'nın da mutlaka seçildiğini söyleyemeyiz. A varsa B kuralı, B varsa A sonucunu zorunlu kılmaz. Karşıt örnek olan B ve C seçimi bunu gösterir. C ile D seçimi ise yasaktır. Dinlemeyi durdurun: A ile E seçilebilir mi? Hayır. A seçildiğinde B de bulunmalıdır. Tam iki kişilik A ve E listesinde B bulunmaz.

Çalışma sonrasında bir örneği kendi sözlerinizle açıklayın. DGS oyun atölyesinde kavram eşleme, çözüm zinciri ve hatayı bul görevleriyle bu kuralları tekrar kullanabilirsiniz. Hesabınızla çözdüğünüz sınav sorularının yanlış ve zamanı gelen yanıtları kişisel rotanızda tekrar listesine girer. Tekrar yapmak öğrenmeye yardımcı olabilir; kalıcı öğrenme veya sınav başarısı için garanti verilmez.

Kapsam kaynağı: ÖSYM 2026 DGS Kılavuzu — https://www.osym.gov.tr/2026dgs-kilavuz-ve-basvuru-bilgileri Matematik modelleri, örnekler ve açıklamalar EG Campus için özgün hazırlanmıştır. ÖSYM soruları kopyalanmamıştır. Bağımsız alan editörü incelemesi bekleyen başlangıç materyalidir.

Anlatım metnini indirÖnceki sesi indirÖnceki kaydın zamanlı altyazısını indirDüşünme haritasını indirOyunlarda uygula →
Üç kırmızı ve beş mavi eşit pay: 64 karttan 24 kırmızı, 40 mavi. 600 lirada yüzde 20 indirim sonra yüzde 25 artış: 600 lira. Sabit 90 kişi gün işi: 6 kişi 15 gün veya 10 kişi 9 gün. A varsa B, B varsa A’yı gerektirmez. Tam iki kişi seçildiğinde B ve C geçerlidir.
Özgün DGS düşünme haritası. İş modeli eşit hız ve aynı iş varsayımıyla kurulur.

Sınav çerçevesi ve bu rehber

ÖSYM’nin 2026 DGS kılavuzunda 50 sayısal ve 50 sözel soru için 135 dakika belirtilir; amaç akıl yürütme becerilerini ölçmektir. 2026 resmî kılavuzunu aç.

Bu rehber ve 72 soru özgün bir başlangıç paketidir; tam müfredat, çıkmış soru arşivi veya ÖSYM tarafından onaylanmış içerik değildir. Sınav çerçevesi için kontrol tarihi: 19 Ekim 2026. Sonraki sınav dönemi için yayımlanacak kılavuz esas alınmalıdır.

Buradaki kısa süreli turların soru başına 90 saniyelik süresi bir alıştırma ayarıdır. Campus oyun puanı DGS yerleştirme puanı değildir. Bağımsız alan editörü incelemesi beklenmektedir.

Sayısal akıl yürütme

Nicelikten modele, işlemden kontrole

Altı bölümde nicelikleri modelle, on iki örneği birimleriyle çöz ve sonucunu başlangıç koşullarında denetle. Her bölümden ilgili soru kartlarına geçerek çalışmayı sürdürebilirsin.

Ayrıntılı sayısal çalışma bölümünü aç →

Oran, yüzde ve denklem

Sorudaki miktarları ve birimlerini yaz. Oranı eşit paylara, yüzdeyi başlangıç miktarına bağla. Değişim art arda uygulanıyorsa her adımda yeni tabanı kullan. Sözel problemi eşitliğe çevirirken parantezin kapsamını koru.

Örnek: 5 : 7 oranında paylaşılan 84 kitapta bir pay 84/12 = 7, büyük pay 49 kitaptır. %10 artıp %10 azalan bir miktar ise 1,10 × 0,90 = 0,99 katına iner; başlangıca dönmez.

İş, ortalama ve veri

Eşit hız varsayımı varsa toplam işi kişi × süre ile ifade et. Ortalamayı toplam / adet olarak düşün; ortalamaların farkını doğrudan eklenen değer sanma. Tablonun başlığını, birimini ve kapsadığı zaman aralığını oku.

Örnek: 4 kişinin 18 günde yaptığı aynı işi eşit hızdaki 6 kişi 4 × 18 / 6 = 12 günde yapar. Ortalaması 16 olan 4 sayıya 26 eklenirse yeni ortalama (64 + 26)/5 = 18 olur.

Sayılar, kümeler ve olasılık

Bölünebilmede rakam sınırlarını unutma. İki grubu toplarken ortak elemanları iki kere sayma. Eş olasılıklı sonuçlarda istenen durumları bütün durumlara oranla. Verilen işlem kuralını ileri uygulayıp ters işlemlerle kontrol et.

Örnek: 28 kişinin 16’sı A, 15’i B etkinliğine katılıyor; 6 kişi ikisine de katılıyorsa en az bir etkinliğe katılan 16 + 15 − 6 = 25, hiçbirine katılmayan 3 kişidir.

Geometriyi problem diline çevirme

Şekilde verilen uzunlukları aynı birime getir. Çevreyi sınır uzunluğu, alanı yüzey ölçüsü olarak ayır. Çözümü bulduktan sonra başlangıç koşullarına geri yerleştir.

Örnek: Çevresi 34 cm ve kısa kenarı 6 cm olan dikdörtgende uzun kenar 17 − 6 = 11 cm; alan 66 cm² olur.

Sözel akıl yürütme

Metinden gerekçeye, kuraldan olasılığa

Altı bölümde metni çözümle, on iki örneği kendi gerekçenle dene ve açıklamalı çözümü aç. Her bölümden ilgili soru kartlarına geçerek çalışmayı sürdürebilirsin.

Ayrıntılı sözel çalışma bölümünü aç →

Paragraf ve cümlede anlam

Önce soru kökünün ana düşünceyi mi, çıkarımı mı, çıkarılamayanı mı istediğini belirle. Metindeki bilgi ile kendi bildiğini ayır. Başlık bütün paragrafı kapsamalı; tek bir ayrıntıya daralmamalı.

Örnek: “Koleksiyon büyüdü; fakat etiketler güncellenmediği için eserleri bulmak zorlaştı.” ifadesinden düzenlemenin erişimi etkilediği çıkar. Bütün büyük koleksiyonların kullanışsız olduğu sonucu çıkmaz.

Bağlaçlar ve metin akışı

“Bu nedenle” sonuç, “oysa/rağmen” karşıtlık kurar. Cümle sıralarken zamirlerin ve “bu çalışma” gibi ifadelerin önceki hangi bilgiye döndüğünü bul. İşlem anlatımlarında ön koşulları izle.

Örnek: Tohum ekme → sulama → filizlenmeyi gözleme → sonuçları kaydetme. “Bu filizleri” ifadesi filizlerden ilk söz edilen cümlenin ardından gelmelidir.

Sözel mantık: sıralama, gruplama, takvim

Kişileri ve yerleri bir tabloya yaz. Önce kesin konumları yerleştir. “A varsa B” kuralını tersine çevirme. “Olabilir” için tek geçerli örnek yeterliyken “kesinlikle” için bütün geçerli düzenlerde aynı sonucun çıkması gerekir.

Örnek: Üç sunumda R, S’den; S, T’den önceyse tek sıra R–S–T’dir. Yalnız R’nin S’den önce olduğu verilseydi T’nin yeri kesinleşmezdi.

Bir çalışma oturumu

  1. 6 soruluk başlangıç testini yardımsız çöz; hangi adımda takıldığını not et.
  2. İlgili açıklamayı oku ve çözümlü örneği kapatarak yeniden kur.
  3. 10 soruluk alıştırmada gerektiğinde ipucu kullan; sonra çözümü incele.
  4. Yöntemi açıklayabildiğinde süreli tura geç. Hızdan önce doğru gerekçeyi kur.
  5. Hesabınla yanıtladığın sınav sorularını Kişisel Rotam üzerinden yeniden çalış. Yanlış ve boş yanıtlar hemen; doğru yanıtlar ve doğru tekrarlar 1, 3, 7 ve 14 günlük aralıklarla tekrar sırasına girer.

72 özgün soru · Açıklamalı çözümler

36 sayısal ve 36 sözel soruda önce kendi çözümünü yaz. Her kartta çözümü ayrıca açabilirsin. Yeni 24 sözel alıştırmada metinden çıkarım, cümle bağlantıları, sıralama, gruplama ve takvim çalışılır. Yanıt kontrolleri insan editör incelemesi veya psikometrik doğrulama yerine geçmez.

1 · Oran ve orantı

Bir kulüpteki kırmızı rozetlerin mavi rozetlere oranı 3 : 5’tir. Toplam 64 rozet olduğuna göre mavi rozet sayısı kaçtır?

  1. 24
  2. 32
  3. 40
  4. 48
  5. 56
Çözümü göster

Doğru seçenek: C

Toplam 3 + 5 = 8 pay vardır. Bir pay 64 ÷ 8 = 8 rozettir. Mavi rozetler 5 pay olduğundan 5 × 8 = 40 bulunur. Kontrol: 24 + 40 = 64 ve 24 : 40 = 3 : 5.

2 · Yüzde ve ardışık değişim

600 TL’lik bir ürünün fiyatına önce %20 indirim, ardından indirimli fiyatına %25 zam uygulanıyor. Son fiyat kaç TL olur?

  1. 600
  2. 570
  3. 540
  4. 630
  5. 660
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

İndirim sonrası fiyat 600 × 0,80 = 480 TL’dir. Zam bu yeni tutara uygulanır: 480 × 1,25 = 600 TL. Yüzdeler farklı tabanlara uygulandığından doğrudan çıkarılmaz.

3 · Denklem kurma

Bir sayının 4 eksiğinin 3 katı, aynı sayının 2 katından 9 fazladır. Bu sayı kaçtır?

  1. 9
  2. 13
  3. 17
  4. 25
  5. 21
Çözümü göster

Doğru seçenek: E

Sayı x olsun. 3(x − 4) = 2x + 9 eşitliği kurulur. 3x − 12 = 2x + 9 olduğundan x = 21. Kontrol: 3 × 17 = 51 ve 2 × 21 + 9 = 51.

4 · İş ve ters orantı

Eşit hızda çalışan 6 kişi bir işi 15 günde tamamlıyor. Kişi başına çalışma hızı ve günlük çalışma süresi değişmeden aynı işi 10 kişi kaç günde tamamlar?

  1. 6
  2. 9
  3. 8
  4. 10
  5. 12
Çözümü göster

Doğru seçenek: B

İş toplam 6 × 15 = 90 kişi-gün sürer. 10 kişi için süre 90 ÷ 10 = 9 gündür. Çalışan sayısı artınca gereken süre azalır.

5 · Sayısal örüntü

2, 6, 12, 20, 30, … dizisinin n’inci terimi n × (n + 1) kuralıyla oluşturuluyor. Dizinin 6. terimi kaçtır?

  1. 36
  2. 40
  3. 44
  4. 42
  5. 48
Çözümü göster

Doğru seçenek: D

Verilen kuralda n = 6 alınır: 6 × 7 = 42. Ardışık farklar da 4, 6, 8, 10 ve 12 biçiminde ilerler. Kural açıkça verildiği için başka bir örüntü varsaymaya gerek yoktur.

6 · Ortalama

Beş sayının aritmetik ortalaması 18’dir. Bu gruba bir sayı daha eklendiğinde altı sayının ortalaması 20 oluyor. Eklenen sayı kaçtır?

  1. 20
  2. 24
  3. 30
  4. 28
  5. 26
Çözümü göster

Doğru seçenek: C

İlk toplam 5 × 18 = 90’dır. Yeni toplam 6 × 20 = 120 olur. Eklenen sayı 120 − 90 = 30’dur.

7 · Geometrik problem

Çevresi 46 cm olan bir dikdörtgenin kısa kenarı 8 cm’dir. Alanı kaç santimetrekaredir?

  1. 120
  2. 112
  3. 96
  4. 128
  5. 152
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

2 × (8 + uzun kenar) = 46 olduğundan uzun kenar 23 − 8 = 15 cm’dir. Alan 8 × 15 = 120 cm² olur.

8 · Kümeler ve sayma

40 kişilik bir grupta 22 kişi İngilizce, 19 kişi Almanca biliyor. 7 kişi iki dili de bildiğine göre bu iki dilden hiçbirini bilmeyen kaç kişi vardır?

  1. 4
  2. 12
  3. 7
  4. 8
  5. 6
Çözümü göster

Doğru seçenek: E

En az bir dili bilenler 22 + 19 − 7 = 34 kişidir; iki dili bilenler iki kez sayıldığı için bir kez çıkarılır. Hiçbirini bilmeyenler 40 − 34 = 6 kişidir.

9 · Basamak ve bölünebilme

a bir rakamdır. Üç basamaklı 4a2 sayısı 9 ile tam bölünebildiğine göre a kaçtır?

  1. 1
  2. 3
  3. 2
  4. 6
  5. 9
Çözümü göster

Doğru seçenek: B

9’a bölünebilmek için rakamlar toplamı 4 + a + 2 = a + 6, 9’un katı olmalıdır. a, 0–9 arasında olduğundan a + 6, 6–15 arasındadır. Bu aralıktaki tek 9 katı 9’dur; a = 3.

10 · Tablo yorumlama

Bir atölyenin ilk üç gündeki üretimi tabloda verilmiştir. Dört günlük üretim ortalamasının 20 olması için perşembe günü kaç ürün üretilmelidir?

Günlere göre üretim
GünÜrün sayısı
Pazartesi12
Salı18
Çarşamba15
  1. 20
  2. 25
  3. 30
  4. 35
  5. 40
Çözümü göster

Doğru seçenek: D

Dört günün toplamı 4 × 20 = 80 olmalıdır. İlk üç gün 12 + 18 + 15 = 45 ürün üretilmiştir. Perşembe üretimi 80 − 45 = 35 olmalıdır.

11 · Basit olasılık

Bir torbada aynı boyutta 3 kırmızı, 2 mavi ve 1 yeşil top vardır. Her topun çekilme olasılığı eşittir. Rastgele çekilen bir topun mavi olma olasılığı kaçtır?

  1. 1/6
  2. 5/6
  3. 1/2
  4. 2/3
  5. 1/3
Çözümü göster

Doğru seçenek: E

Toplam 3 + 2 + 1 = 6 top vardır. Mavi olan 2 top bulunduğundan olasılık 2/6 = 1/3’tür.

12 · İşlem ve geriye yürütme

Bir makine, içine giren sayıyı önce 2 ile çarpıp sonuca 3 ekliyor. Bir sayı bu makineden art arda iki kez geçirildiğinde 33 elde ediliyor. Başlangıçtaki sayı kaçtır?

  1. 6
  2. 5
  3. 7
  4. 8
  5. 9
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

Son adımdan geriye gidilirse (33 − 3) ÷ 2 = 15 bulunur. İlk giriş ise (15 − 3) ÷ 2 = 6’dır. İleri kontrol: 6 → 15 → 33.

13 · Paragrafta ana düşünce

Bir kent arşivi, belgeleri tarayıp internete yükleyerek erişimi artırabilir. Ancak belgelerin hangi döneme ait olduğu ve hangi koşullarda üretildiği açıklanmazsa okur onları yanlış yorumlayabilir. Bu nedenle dijitalleştirme, bağlamı görünür kılan açıklamalarla birlikte yürütülmelidir. Bu parçanın ana düşüncesi hangisidir?

  1. Dijital arşivler basılı belgeleri gereksiz kılar.
  2. Belgeleri erişilebilir kılmak, onları bağlamlarıyla sunmayı da gerektirir.
  3. Arşiv belgelerinin tümü herkes tarafından aynı biçimde yorumlanır.
  4. Kent arşivleri yalnız uzmanlara açılmalıdır.
  5. Eski belgelerin tarihlendirilmesi mümkün değildir.
Çözümü göster

Doğru seçenek: B

Parça erişimi artırmayı olumlu bulur; fakat doğru yorum için dönem ve üretim koşullarının açıklanmasını ister. B seçeneği iki düşünceyi birleştirir. A, C, D ve E’deki kesin yargılar metinde yoktur.

14 · Kesin çıkarım

Bir eğitim merkezinde bütün rehberler kayıtlı üyedir. Bazı katılımcılar rehberdir. Bu bilgilerden hangisi kesin olarak çıkar?

  1. Bütün üyeler rehberdir.
  2. Bütün katılımcılar rehberdir.
  3. Hiçbir üye katılımcı değildir.
  4. Bazı katılımcılar kayıtlı üyedir.
  5. Rehber olmayan hiçbir katılımcı yoktur.
Çözümü göster

Doğru seçenek: D

Rehber olan katılımcılar vardır. Bütün rehberler kayıtlı üye olduğundan bu katılımcılar da üyedir. Ancak tüm katılımcıların rehber veya tüm üyelerin rehber olduğu söylenemez.

15 · Cümle tamamlama

Araştırma ekibi aynı ölçümde farklı sonuçlar elde etti; bu yüzden ______. Boşluğu neden-sonuç ilişkisini en uygun biçimde tamamlayan ifade hangisidir?

  1. ölçüm yöntemini yeniden gözden geçirdi
  2. sonuçların her koşulda aynı olduğunu açıkladı
  3. ölçüm yapmanın baştan beri gereksiz olduğunu kanıtladı
  4. araştırmanın konusu kendiliğinden değişti
  5. ölçümlerin hiçbirinde farklılık olmadığını söyledi
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

Farklı sonuçlar elde edilmesi, yöntemin yeniden incelenmesini gerekçelendirir. A bu nedenle uygundur. B ve E verilen bilgiyle çelişir; C ve D ise belirtilen durumdan çıkarılamaz.

16 · Cümleleri sıralama

I. Sonunda kuruyan yapraklardan oluşan örnekleri etiketledik. II. Önce aynı bahçeden beş yaprak topladık. III. Daha sonra bu yaprakları kâğıtların arasına yerleştirdik. IV. Kâğıtların üzerine ağırlık koyup yaprakların kurumasını bekledik. Bu cümlelerin işlem sırasına göre doğru dizilişi hangisidir?

  1. IV–III–II–I
  2. II–IV–I–III
  3. III–II–IV–I
  4. I–II–III–IV
  5. II–III–IV–I
Çözümü göster

Doğru seçenek: E

Önce yapraklar toplanır (II), kâğıtların arasına yerleştirilir (III), ağırlık altında kurutulur (IV), kuruyan örnekler etiketlenir (I). İşlem ilişkileri yalnız E seçeneğinde korunur.

17 · Paragraf bütünlüğü

I. Müzede korunacak dokumalar doğrudan güneş ışığından uzak tutulur. II. Sergileme alanının nemi düzenli olarak ölçülür. III. Yeni tramvay hattı şehir merkezine ulaşımı hızlandırmıştır. IV. Dokumalardaki renk değişimleri de belirli aralıklarla kaydedilir. Konu bütünlüğünü bozan cümle hangisidir?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. Hiçbiri
Çözümü göster

Doğru seçenek: C

I, II ve IV dokumaların korunması ve izlenmesiyle ilgilidir. III ise şehir içi ulaşımı anlatır; paragrafın koruma temasından ayrılır.

18 · Bağlamda sözcük anlamı

“Yazar, yıllar boyunca tuttuğu notları süzerek bu kısa kitabı oluşturmuş.” cümlesinde “süzmek” sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır?

  1. Bir sıvıyı filtreden geçirmek
  2. Gerekli gördüklerini seçip ayıklamak
  3. Gözlerini kısarak bakmak
  4. Notları tarih sırasına koymak
  5. Bütün notları değiştirmeden aktarmak
Çözümü göster

Doğru seçenek: B

Notlardan kısa bir kitap oluşturulması bağlamında “süzmek”, malzemeyi seçip ayıklamaktır. Fiziksel süzme veya bakış anlamı uygun değildir; yalnız sıralama ya da eksiksiz aktarma da bu seçiciliği karşılamaz.

19 · Cümlede anlam ve karşıtlık

“Anlatı oldukça uzun olmasına rağmen okurun ilgisini son sayfaya kadar canlı tutuyor.” Bu cümlede vurgulanan ilişki hangisidir?

  1. Anlatının uzunluğu nedeniyle ilginin azalması
  2. Son sayfanın diğer sayfalardan uzun olması
  3. Kısalığın ilgiyi zorunlu olarak artırması
  4. Uzunluğa karşın ilginin sürmesi
  5. İlginin yalnız ilk sayfalarda bulunması
Çözümü göster

Doğru seçenek: D

“Olmasına rağmen” beklenenin tersine bir durumu bildirir. Anlatının uzunluğu ilginin kaybolmasına yol açmamış; ilgi sonuna kadar sürmüştür. Bu karşıtlığı D verir.

20 · Sözel mantık · sıralama

A, B, C, D ve E adlı beş sunum, her sıraya bir sunum gelecek şekilde 1’den 5’e sıralanacaktır. A, B’den; B, C’den önce yapılacaktır. C üçüncü sıradadır. D, E’den önce yapılacaktır. D kaçıncı sırada yapılır?

  1. Dördüncü
  2. İkinci
  3. Üçüncü
  4. Birinci
  5. Beşinci
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

C üçüncü ve A < B < C olduğundan ilk iki sıra A ve B’ye aittir. Geriye 4 ve 5 kalır. D < E koşulu nedeniyle D dördüncü, E beşincidir.

21 · Sözel mantık · gruplama

A, B, C, D ve E etkinliklerinden tam ikisi seçilecektir. A seçilirse B de seçilmelidir. C ile D birlikte seçilemez. Aşağıdaki ikililerden hangisi seçilemez?

  1. A ve B
  2. B ve C
  3. B ve D
  4. D ve E
  5. A ve C
Çözümü göster

Doğru seçenek: E

A ve C seçilirse A’nın gerektirdiği B dışarıda kalır; bu ikili geçersizdir. A–B, B–C, B–D ve D–E ikilileri iki koşula da uyar. “A seçilirse B” koşulu, B seçilince mutlaka A seçileceği anlamına gelmez.

22 · Sözel mantık · takvim

Arda, Bora, Ceren, Deniz ve Ece pazartesiden cumaya farklı günlerde birer sunum yapacaktır. Bora pazartesi, Deniz çarşamba sunum yapar. Ece, Deniz’den sonraki bir gündedir. Ceren, Ece’den hemen önceki gündedir. Arda hangi gün sunum yapar?

  1. Pazartesi
  2. Çarşamba
  3. Salı
  4. Perşembe
  5. Cuma
Çözümü göster

Doğru seçenek: C

Ece perşembe olsaydı Ceren çarşamba olurdu; fakat o gün Deniz’e ayrılmıştır. Bu yüzden Ece cuma, Ceren perşembedir. Pazartesi Bora ve çarşamba Deniz olduğundan Arda’ya salı kalır.

23 · Metinden çıkarım sınırı

Bir kütüphane, akşam saatlerinde gelen ziyaretçi sayısının arttığını gözlemleyince çalışma saatini iki saat uzattı. Bir ay sonra akşam ziyaretçilerinin sayısı yeniden ölçüldü; ancak sonuçlar henüz açıklanmadı. Bu parçadan hangisine ulaşılamaz?

  1. Saatlerin uzatılması ziyaretçi sayısını kesin olarak iki katına çıkarmıştır.
  2. Kütüphane çalışma saatinde değişiklik yapmıştır.
  3. Değişiklikten sonra bir ölçüm daha yapılmıştır.
  4. İkinci ölçümün sonuçları henüz açıklanmamıştır.
  5. İlk gözlemde akşam ziyaretçilerinin sayısı artmıştır.
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

Diğer dört seçenek metinde açıkça yer alır. İkinci ölçüm sonucu verilmediği için değişikliğin ziyaretçi sayısını iki katına çıkardığı söylenemez. Zaman sırası tek başına etkiyi kanıtlamaz.

24 · Başlık ve kapsam

Bir ekipte farklı görüşlerin bulunması tek başına sorun değildir. Sorun, bu görüşlerin dinlenmeden reddedilmesiyle başlar. Söz hakkının dengeli dağıtıldığı toplantılarda üyeler gerekçelerini açıklayabilir ve ortak çözüm arayabilir. Bu parçaya en uygun başlık hangisidir?

  1. Toplantılarda Tek Görüşün Önemi
  2. Rekabetin Her Durumda Yararları
  3. Toplantı Süresini Kısaltma Yolları
  4. Ekiplerde Dinleme ve Ortak Çözüm
  5. Ekip Kurmanın Ekonomik Maliyeti
Çözümü göster

Doğru seçenek: D

Parça farklı görüşlerin dinlenmesini, dengeli söz hakkını ve ortak çözümü birlikte ele alır. D tüm bu kapsamı karşılar. Diğer başlıklar metinde savunulmayan veya ele alınmayan konulara yönelir.

25 · Oran ve orantı

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

A kutusunda kırmızı kartların mavi kartlara oranı 2 : 3 ve toplam kart sayısı 30'dur. B kutusunda aynı oran 3 : 2 ve toplam kart sayısı 20'dir. İki kutudaki kartlar birleştirildiğinde kırmızı kart sayısının mavi kart sayısına oranı kaç olur?

  1. 6/5
  2. 12/13
  3. 13/12
  4. 2/3
  5. 3/2
Çözümü göster

Doğru seçenek: B

1) A kutusunda bir pay 30 ÷ 5 = 6 karttır; 12 kırmızı ve 18 mavi kart vardır. 2) B kutusunda bir pay 20 ÷ 5 = 4 karttır; 12 kırmızı ve 8 mavi kart vardır. 3) Birleşimde 24 kırmızı ve 26 mavi kart bulunur. İstenen oran 24/26 = 12/13'tür. Kutu oranlarının aritmetik ortalaması alınmaz; önce kart sayıları bulunur.

26 · Oran ve orantı

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir raftaki roman sayısının öykü kitabı sayısına oranı 5 : 3'tür. Raftan 12 roman alınıp rafa 4 öykü kitabı eklendiğinde bu iki türün sayıları eşit oluyor. Başlangıçta rafta toplam kaç roman ve öykü kitabı vardır?

  1. 48
  2. 56
  3. 72
  4. 64
  5. 80
Çözümü göster

Doğru seçenek: D

1) Başlangıçtaki roman ve öykü kitabı sayılarını sırasıyla 5k ve 3k olarak yazalım. 2) Değişimden sonra 5k − 12 = 3k + 4 olur. Buradan 2k = 16 ve k = 8 bulunur. 3) Başlangıç toplamı 8k = 64'tür. Kontrol: 40 − 12 = 24 + 4 = 28; son sayılar eşittir.

27 · Yüzde ve ardışık değişim

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir ürünün etiket fiyatına önce %20 indirim, ardından indirimli fiyatına %15 zam uygulanıyor. Son fiyat 782 TL olduğuna göre ilk etiket fiyatı kaç TL'dir?

  1. 800
  2. 820
  3. 900
  4. 920
  5. 850
Çözümü göster

Doğru seçenek: E

1) İlk fiyat x TL ise indirimden sonra 0,80x TL olur. 2) Zam bu yeni fiyatın üzerine uygulanır; son fiyat 0,80 × 1,15 × x = 0,92x olur. 3) 0,92x = 782 eşitliğinden x = 850 TL bulunur. İleri kontrol: 850 × 0,80 = 680 ve 680 × 1,15 = 782.

28 · Yüzde ve ardışık değişim

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Etiket fiyatı 1500 TL olan bir ürün için iki alternatif kampanya vardır. A kampanyasında önce %10, sonra kalan fiyat üzerinden %20 indirim; B kampanyasında etiket fiyatı üzerinden tek seferde %25 indirim yapılır. A kampanyasında ödenecek tutar, B kampanyasındakinden kaç TL daha azdır?

  1. 45
  2. 15
  3. 30
  4. 60
  5. 75
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

1) A kampanyasının fiyatı 1500 × 0,90 × 0,80 = 1080 TL'dir. 2) B kampanyasının fiyatı 1500 × 0,75 = 1125 TL'dir. 3) A'da ödenen tutar 1125 − 1080 = 45 TL daha azdır. A'daki toplam indirim oranı %28'dir; ardışık %10 ve %20 indirimler %30 olarak toplanmaz.

29 · Denklem kurma

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir etkinlikte tam bilet 75 TL, indirimli bilet 45 TL'dir. Bu iki türden toplam 18 bilet satılmış ve 1110 TL gelir elde edilmiştir. Başka bilet türü veya ek ücret olmadığına göre kaç tam bilet satılmıştır?

  1. 8
  2. 12
  3. 10
  4. 14
  5. 16
Çözümü göster

Doğru seçenek: C

1) Tam bilet sayısı x ise indirimli bilet sayısı 18 − x olur. 2) Gelir denklemi 75x + 45(18 − x) = 1110'dur. Düzenlenince 30x + 810 = 1110, dolayısıyla x = 10 bulunur. 3) Kontrol: 10 tam ve 8 indirimli biletin geliri 750 + 360 = 1110 TL'dir.

30 · Denklem kurma

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

A kutusundaki kalem sayısı, B kutusundaki kalem sayısının 2 katından 3 fazladır. A kutusundan B kutusuna 7 kalem aktarılınca iki kutudaki kalem sayıları eşit oluyor. Başlangıçta A kutusunda kaç kalem vardır?

  1. 25
  2. 18
  3. 21
  4. 28
  5. 32
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

1) Başlangıçta B kutusunda x kalem varsa A kutusunda 2x + 3 kalem vardır. 2) Aktarım her iki kutuyu etkiler: 2x + 3 − 7 = x + 7. Buradan x = 11 bulunur. 3) A'nın başlangıç sayısı 2 × 11 + 3 = 25'tir. Kontrol: aktarım sonunda her kutuda 18 kalem bulunur.

31 · İş ve ters orantı

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Aynı sabit hızda çalışan 8 makine bir işi 15 saatte tamamlayabilmektedir. Makinelerin tümü birlikte 5 saat çalıştıktan sonra 3 makine durduruluyor. Kalan 5 makine aynı hızla kesintisiz çalışırsa kalan iş kaç saatte tamamlanır? İşin makinelere bölünebildiği ve hazırlık süresi olmadığı kabul edilecektir.

  1. 10
  2. 12
  3. 15
  4. 20
  5. 16
Çözümü göster

Doğru seçenek: E

1) İşin tamamı 8 × 15 = 120 makine-saatlik çalışmaya eşittir. 2) İlk 5 saatte 8 × 5 = 40 makine-saatlik iş yapılır; 80 makine-saatlik iş kalır. 3) Kalan 5 makinenin bu işi bitirme süresi 80 ÷ 5 = 16 saattir. Sorulan süre ilk 5 saati içermez.

32 · İş ve ters orantı

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

A makinesi bir işi tek başına 12 saatte, B makinesi aynı işi tek başına 18 saatte bitirmektedir. İki makine birlikte 2 saat çalıştıktan sonra A durduruluyor. B kalan işi tek başına kaç saatte bitirir? Her makinenin hızı sabittir; birlikte çalışmaları hızlarını değiştirmez.

  1. 9
  2. 13
  3. 10
  4. 11
  5. 12
Çözümü göster

Doğru seçenek: B

1) Ortak iş büyüklüğünü 36 birim seçersek A saatte 3, B saatte 2 birim iş yapar. 2) İki saatte birlikte 2 × (3 + 2) = 10 birim iş tamamlanır; 36 − 10 = 26 birim kalır. 3) B'nin kalan işi bitirme süresi 26 ÷ 2 = 13 saattir. Bu süre, birlikte çalışılan ilk 2 saatten sonradır.

33 · Sayısal örüntü

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir dizinin ilk terimi 5'tir. İkinci terimden başlayarak her terim, bir önceki terimin 2 katından 3 çıkarılarak oluşturulmaktadır. Bu kurala göre dizinin dördüncü terimi kaçtır?

  1. 15
  2. 17
  3. 21
  4. 19
  5. 23
Çözümü göster

Doğru seçenek: D

1) İkinci terim 2 × 5 − 3 = 7'dir. 2) Üçüncü terim 2 × 7 − 3 = 11'dir. 3) Dördüncü terim 2 × 11 − 3 = 19 olur. İlk terim zaten verildiğinden kural dört değil üç kez uygulanır.

34 · Sayısal örüntü

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Eş uzunluktaki çubuklarla yan yana tek sıra hâlinde birim kareler oluşturuluyor. İlk kare için 4 çubuk kullanılıyor. Her yeni kare, önceki kareyle bir kenarı ortak olacak biçimde ekleniyor ve başka kenar ortaklığı oluşmuyor. 40 çubukla en fazla kaç birim karelik bir sıra oluşturulabilir?

  1. 10
  2. 11
  3. 13
  4. 12
  5. 14
Çözümü göster

Doğru seçenek: C

1) İlk kare 4 çubuk gerektirir; ortak kenar yeniden yapılmadığı için her yeni kare 3 çubuk ekler. 2) n kare için çubuk sayısı 4 + 3(n − 1) = 3n + 1'dir. 3) 3n + 1 ≤ 40 eşitsizliğinden n ≤ 13 bulunur. 13 kare 40 çubuk kullanır; 14 kare için 43 çubuk gerekir.

35 · Ortalama

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Altı paketin kütlelerinin aritmetik ortalaması 14 kg, bunlardan farklı dört paketin kütlelerinin aritmetik ortalaması 24 kg'dır. Bu on paketin tamamının ortalama kütlesi kaç kilogramdır?

  1. 16
  2. 17
  3. 19
  4. 20
  5. 18
Çözümü göster

Doğru seçenek: E

1) İlk altı paketin toplam kütlesi 6 × 14 = 84 kg'dır. 2) Diğer dört paketin toplam kütlesi 4 × 24 = 96 kg'dır. 3) On paketin ortalaması (84 + 96) ÷ 10 = 18 kg olur. Grup büyüklükleri farklı olduğundan 14 ve 24'ün basit ortalaması alınmaz.

36 · Ortalama

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Yedi sayının kaydedildiği bir listedeki sayıların aritmetik ortalaması 16 olarak hesaplanmıştır. Daha sonra listedeki 28 değerinin yanlış yazıldığı ve bu değerin 14 olması gerektiği anlaşılmıştır. Yalnız bu kayıt düzeltildiğinde listenin aritmetik ortalaması kaç olur?

  1. 12
  2. 14
  3. 13
  4. 15
  5. 18
Çözümü göster

Doğru seçenek: B

1) Hatalı listedeki toplam 7 × 16 = 112'dir. 2) Yanlış 28 çıkarılıp doğru 14 eklenince toplam 112 − 28 + 14 = 98 olur. 3) Kayıt sayısı hâlâ 7 olduğundan yeni ortalama 98 ÷ 7 = 14'tür. Toplamdaki 14 birimlik azalma ortalamayı 14 ÷ 7 = 2 azaltır.

37 · Geometrik problem

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Kenar uzunlukları 20 m ve 14 m olan dikdörtgen bir bahçenin iç tarafında, dört kenarın tamamı boyunca 2 m genişliğinde bir yürüyüş yolu yapılıyor. Ortada dikdörtgen biçiminde bir alan kalıyor. Yürüyüş yolunun toplam alanı kaç metrekaredir?

  1. 120
  2. 96
  3. 104
  4. 112
  5. 128
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

1) Bahçenin tamamının alanı 20 × 14 = 280 m²'dir. 2) Yol her iki tarafta da 2 m yer kapladığından orta dikdörtgenin kenarları 20 − 4 = 16 m ve 14 − 4 = 10 m'dir. Orta alan 160 m² olur. 3) Yol alanı 280 − 160 = 120 m²'dir. Böylece köşeler iki kez sayılmaz.

38 · Geometrik problem

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir dik üçgenin dik kenarları 9 cm ve 12 cm'dir. Alanı bu üçgenin alanına eşit olan bir dikdörtgenin bir kenarı 6 cm olduğuna göre dikdörtgenin çevresi kaç santimetredir?

  1. 24
  2. 27
  3. 36
  4. 30
  5. 42
Çözümü göster

Doğru seçenek: D

1) Dik üçgenin alanı 9 × 12 ÷ 2 = 54 cm²'dir. 2) Aynı alana sahip dikdörtgenin diğer kenarı 54 ÷ 6 = 9 cm olur. 3) Dikdörtgenin çevresi 2 × (6 + 9) = 30 cm'dir. Üçgenin hipotenüsünü bulmaya gerek yoktur.

39 · Kümeler ve sayma

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

60 kişilik bir toplulukta 32 kişi fotoğrafçılık, 29 kişi müzik atölyesine katılmaktadır. 11 kişi bu iki atölyenin hiçbirine katılmamaktadır. Yalnız bir atölyeye katılan, yani iki atölyeden tam olarak birini seçen kaç kişi vardır?

  1. 25
  2. 31
  3. 37
  4. 43
  5. 49
Çözümü göster

Doğru seçenek: C

1) En az bir atölyeye katılanların sayısı 60 − 11 = 49'dur. 2) İki atölyeye de katılanlar 32 + 29 − 49 = 12 kişidir. 3) Tam olarak birine katılanlar 49 − 12 = 37 kişidir. Aynı sonuç (32 − 12) + (29 − 12) = 37 ile de bulunur.

40 · Kümeler ve sayma

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir merkezde K, L ve M adlı üç atölyenin her birine 20 kişi kayıtlıdır. K ve L'ye birlikte kayıtlı 8, K ve M'ye birlikte kayıtlı 8, L ve M'ye birlikte kayıtlı 8 kişi vardır. Bu ikili sayılara üç atölyeye de kayıtlı olan 3 kişi dahildir. Her kişi en az bir atölyeye kayıtlı olduğuna göre merkezde toplam kaç farklı kişi kayıtlıdır?

  1. 33
  2. 36
  3. 42
  4. 45
  5. 39
Çözümü göster

Doğru seçenek: E

1) Üç atölyenin kayıt sayıları toplamı 20 + 20 + 20 = 60'tır; bu toplamda bir kişi birden fazla sayılabilir. 2) İkili kesişimler çıkarılır: 60 − 8 − 8 − 8 = 36. 3) Üçlü kesişimdeki kişiler ilk toplamda üç kez sayılıp sonra üç kez çıkarıldığından bir kez geri eklenir. Farklı kişi sayısı 36 + 3 = 39'dur.

41 · Basamak ve bölünebilme

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

a ve b birer rakamdır. Üç basamaklı 4ab sayısında b = a + 2'dir. Bu sayı 12 ile tam bölünebildiğine göre a kaçtır?

  1. 2
  2. 6
  3. 3
  4. 4
  5. 5
Çözümü göster

Doğru seçenek: B

1) b = a + 2 bir rakam olduğundan a, 0 ile 7 arasındadır. 12'ye bölünme için hem 3'e hem 4'e bölünme gerekir. 2) Son iki basamağın değeri 10a + b = 11a + 2'dir. Bunun 4'e bölünmesi için a, bu aralıkta 2 veya 6 olabilir. 3) Rakamlar toplamı 4 + a + (a + 2) = 6 + 2a'dır. a = 2 için 10, a = 6 için 18 olur; yalnız 18 üçe bölünür. Dolayısıyla a = 6 ve sayı 468'dir; 468 ÷ 12 = 39.

42 · Basamak ve bölünebilme

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

İki basamaklı bir doğal sayının rakamları toplamı 11'dir. Rakamlarının yerleri değiştirildiğinde oluşan iki basamaklı sayı, ilk sayıdan 27 küçüktür. İlk sayı kaçtır?

  1. 47
  2. 56
  3. 65
  4. 74
  5. 83
Çözümü göster

Doğru seçenek: D

1) Onlar basamağı a, birler basamağı b olsun. Rakamlar toplamından a + b = 11 elde edilir. 2) Sayıların farkı (10a + b) − (10b + a) = 9(a − b) = 27 olduğundan a − b = 3'tür. 3) İki denklem birlikte çözülünce a = 7 ve b = 4 bulunur. İlk sayı 74'tür; kontrol olarak 74 − 47 = 27 ve 7 + 4 = 11'dir.

43 · Tablo yorumlama

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Tabloda aynı büyüklükte koliler alan üç deponun kapasitesi ve içindeki koli sayısı verilmiştir. Doluluk oranı, içerideki koli sayısının kapasiteye oranıdır. Doluluk oranı en yüksek olan depoya kapasitesi aşılmadan en fazla kaç koli daha konulabilir?

Depoların kapasitesi ve mevcut koli sayısı
DepoKapasite (koli)Mevcut koli
A8060
B12084
C150105
  1. 20
  2. 30
  3. 24
  4. 36
  5. 40
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

1) Doluluk oranları A için 60/80 = %75, B için 84/120 = %70 ve C için 105/150 = %70'tir. 2) En yüksek doluluk oranı A deposundadır. En çok koli C'de olsa da kapasitesine göre en dolu depo A'dır. 3) A'nın boş kapasitesi 80 − 60 = 20 kolidir.

44 · Tablo yorumlama

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Tabloda üç ürünün birim satış fiyatı ve iki haftadaki satış adetleri verilmiştir. Birim fiyatlar iki hafta boyunca değişmemiştir; indirim veya iade yoktur. Bu üç üründen ikinci hafta elde edilen toplam satış geliri, birinci haftadakinden kaç TL fazladır?

Birim fiyatlar ve haftalık satış adetleri
ÜrünBirim fiyat (TL)1. hafta (adet)2. hafta (adet)
Kalem102025
Defter30108
Dosya201520
  1. 40
  2. 70
  3. 90
  4. 110
  5. 150
Çözümü göster

Doğru seçenek: C

1) Birinci hafta geliri 10 × 20 + 30 × 10 + 20 × 15 = 800 TL'dir. 2) İkinci hafta geliri 10 × 25 + 30 × 8 + 20 × 20 = 890 TL'dir. 3) Gelir farkı 890 − 800 = 90 TL'dir. Satış adedindeki değişimler fiyatlarla çarpılarak da kontrol edilebilir: 50 − 60 + 100 = 90 TL.

45 · Basit olasılık

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir torbada aynı boyut ve ağırlıkta 4 beyaz, 3 siyah top vardır. Torba karıştırılarak art arda iki top rastgele çekiliyor ve ilk top torbaya geri konulmuyor. Her çekilişte torbada kalan topların her birinin seçilme olasılığı eşittir. Çekilen iki topun farklı renklerde olma olasılığı kaçtır?

  1. 1/7
  2. 2/7
  3. 3/7
  4. 4/7
  5. 5/7
Çözümü göster

Doğru seçenek: D

1) Önce beyaz, sonra siyah çekilme olasılığı (4/7) × (3/6) = 2/7'dir. 2) Önce siyah, sonra beyaz çekilme olasılığı (3/7) × (4/6) = 2/7'dir. 3) Bu iki durum birbirini dışladığı için toplanır: 2/7 + 2/7 = 4/7. İlk top geri konulmadığından ikinci çekilişte toplam top sayısı 6'dır.

46 · Basit olasılık

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Yüzlerinde 1'den 6'ya kadar sayılar bulunan adil bir zar birbirinden bağımsız olarak iki kez atılıyor. Üste gelen sayıların toplamının 8 veya 10 olma olasılığı kaçtır?

  1. 2/9
  2. 1/9
  3. 1/6
  4. 1/3
  5. 5/18
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

1) İki atışın sıralı sonuçları 6 × 6 = 36 eş olasılıklı durum oluşturur. 2) Toplamı 8 olanlar (2,6), (3,5), (4,4), (5,3), (6,2); toplamı 10 olanlar (4,6), (5,5), (6,4) biçimindedir. 3) İstenen 5 + 3 = 8 durum vardır. Olasılık 8/36 = 2/9'dur. İki toplam aynı anda oluşamayacağından durumlar çakışmaz.

47 · İşlem ve geriye yürütme

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir sayıdan önce 4 çıkarılıyor ve elde edilen sonuç 3'e bölünüyor. Daha sonra bulunan sayıya 5 eklenip sonuç 2 ile çarpılıyor. Sonuç 26 olduğuna göre başlangıçtaki sayı kaçtır?

  1. 16
  2. 28
  3. 22
  4. 24
  5. 32
Çözümü göster

Doğru seçenek: B

1) Son çarpma işlemini geri alalım: 26 ÷ 2 = 13. Önceki toplama işlemini geri alınca 13 − 5 = 8 bulunur. 2) 3'e bölmeyi geri almak için 8 × 3 = 24, ilk çıkarmayı geri almak için 24 + 4 = 28 hesaplanır. 3) İleri kontrol: 28 → 24 → 8 → 13 → 26. Başlangıç sayısı 28'dir.

48 · İşlem ve geriye yürütme

Yeni özgün alıştırma · Matematiksel yanıt kontrolü yapıldı; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

A işlemi bir sayıyı 3 ile çarpıp sonuca 2 eklemekte, B işlemi ise bir sayıdan 4 çıkarmaktadır. Aynı başlangıç sayısına birinci yolda önce A sonra B; ikinci yolda önce B sonra A uygulanıyor. Birinci yolun sonucu, ikinci yolun sonucundan kaç fazladır?

  1. 4
  2. 6
  3. 8
  4. 10
  5. 12
Çözümü göster

Doğru seçenek: C

1) Başlangıç sayısı x olsun. Birinci yol A ardından B olduğundan (3x + 2) − 4 = 3x − 2 sonucunu verir. 2) İkinci yol B ardından A olduğundan 3(x − 4) + 2 = 3x − 10 sonucunu verir. 3) Birinci sonuçtan ikinci sonuç çıkarılırsa (3x − 2) − (3x − 10) = 8 bulunur. Başlangıç sayısı değişse de fark 8'dir.

49 · Paragrafta ana düşünce

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir mahalle onarım atölyesinde gönüllüler, getirilen eşyayı hemen teslim alıp onarmıyor. Önce sahibine arızanın nasıl araştırıldığını gösteriyor, ardından uygun bir adımı onun denemesini istiyorlar. Bu yöntem, sıradaki eşyanın onarımını biraz geciktirebiliyor. Yine de atölye ekibi, katılımcının daha sonra benzer bir sorunla karşılaştığında ne yapacağını bilmesini de başarı sayıyor. Bu parçanın ana düşüncesini en kapsamlı biçimde karşılayan yargı hangisidir?

  1. Onarım etkinliklerinde başarı, bir günde tamamlanan eşya sayısıyla değerlendirilmelidir.
  2. Gönüllülerin teknik deneyimi, katılımcının sürece katılmasını gereksiz kılar.
  3. Bir onarım etkinliğinin değeri, eşyayı işler hâle getirmenin yanında katılımcıya süreci kavratmasıyla da artar.
  4. Bir onarımın uzun sürmesi, kullanılan yöntemin yanlış seçildiğini gösterir.
  5. Mahalle atölyeleri ancak ücretli servislerden daha hızlı çalışırsa yararlı olur.
Çözümü göster

Doğru seçenek: C

Doğru yanıt C'dir. Parçada çalışır eşya kadar, kişinin gelecekte benzer sorunu ele alabilecek bir yöntem öğrenmesi de başarı sayılır. C bu iki boyutu birleştirir. A, tamamlanan eşya sayısını öne çıkarırken katılımcının öğrenmesini kapsamaz. B, katılımcının denemesine özellikle yer verilmesiyle çelişir. D, öğretici sürenin uzamasını doğrudan yöntem hatası sayar; metin böyle bir bağ kurmaz. E, ücretli servisle hız karşılaştırması ekler; bu ölçüt parçada yoktur.

50 · Başlık ve kapsam

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Dağ yollarını gösteren bir harita, çizildiği gün doğru olduğu için yıllar boyunca aynı ölçüde güvenilir kalmaz. Mevsimsel su geçişleri, kapanan patikalar ve yeni işaretler, yolun koşullarını değiştirebilir. Bir yürüyüş topluluğu bu yüzden kullanıcı notlarını tarihleriyle kaydediyor; doğruladığı değişiklikleri de haritanın yeni sürümüne işliyor. Amaç tek seferde kusursuz bir çizim yapmak değil, bilginin hangi zamana ait olduğunu görünür tutarak onu yenileyebilmek. Bu parçaya en uygun başlık hangisidir?

  1. En Kısa Yolu Bulmanın Yöntemleri
  2. Kâğıt Haritaların Dijital Haritalara Üstünlüğü
  3. Dağ Yollarının Ekonomik Değeri
  4. Yürüyüş Notlarını Edebî Metne Dönüştürmek
  5. Haritayı Güncellenebilir Bir Bilgiye Dönüştürmek
Çözümü göster

Doğru seçenek: E

Doğru yanıt E'dir. Parçanın odağı, değişen yol koşullarının tarihli ve doğrulanmış kayıtlarla haritaya yansıtılmasıdır. E bütün bu süreci kapsar. A, mesafe bakımından en kısa yolu seçmeyi öne çıkarır; metinde böyle bir seçim yoktur. B, iki harita türünü karşılaştırır; parça kâğıt-dijital ayrımı yapmaz. C, yolların ekonomik değerini konuya ekler. D, notların edebî niteliğine yönelir; notlar burada haritayı güncellemenin aracıdır.

51 · Paragrafta ana düşünce

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir şiirin çevirisinde sözlük karşılıklarını tek tek bulmak, şiirin okurda yarattığı etkiyi kendiliğinden taşımaz. Bir dilde gündelik duyulan bir söz, başka bir dilde resmî ya da uzak durabilir. Çevirmen bu nedenle yalnız sözcükleri değil, seslenişi ve metindeki ilişkiyi de tartar. Sözcük dizilişini değiştirmesi, her zaman asıl metinden uzaklaştığı anlamına gelmez; bazen aynı etkiye yaklaşmasının yolu budur. Bu parçada asıl savunulan düşünce hangisidir?

  1. Çeviride anlam ve etkiyi korumak, sözcüklerin bağlam içindeki işlevini de gözetmeyi gerektirir.
  2. Şiir çevirisinde sözcüklerin dizilişi korunursa okur üzerindeki etki de korunur.
  3. Çevirmen, metni anlaşılır kılmak için yabancı imgelerin tümünü yerli imgelerle değiştirmelidir.
  4. Diller farklı olduğu için çevirilerin asıl metinle karşılaştırılması mümkün değildir.
  5. Çeviride seslenişi değerlendirmek, sözcüklerin anlamını dikkate almamayı gerektirir.
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

Doğru yanıt A'dır. Parça, sözlük karşılığının yeterli olmadığını; sesleniş ve ilişkilerin de değerlendirilmesi gerektiğini söyler. A bu görüşü kapsar. B, sözcük dizilişinin tek başına aynı etkiyi sağlayacağını ileri sürerek parçanın uyarısını tersine çevirir. C, bütün imgeler için zorunlu bir değiştirme kuralı ekler; böyle bir kural verilmez. D, karşılaştırmanın olanaksızlığını savunur; metin tam tersine asıl metindeki etkiye yaklaşmayı tartışır. E, farklı unsurları birlikte değerlendirmeyi birbirini dışlayan iki iş gibi sunar.

52 · Paragrafta ana düşünce

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir açık hava gösterisinin hazırlık planında yağmurun hangi saatte başlayacağı yazmıyordu. Buna karşılık ekip, yağmur yağarsa hangi alanın kullanılacağını, ilk önce hangi araçların taşınacağını ve kararın kim tarafından duyurulacağını önceden belirlemişti. Hava değiştiğinde herkes yeni bir talimat beklemeden kendi sorumluluğunu yerine getirdi. Planın işe yaraması, bütün ayrıntıları önceden bilmesinden değil, değişiklik karşısında ortak öncelikleri korumasından kaynaklandı. Bu parçadan hareketle iyi bir planın temel niteliği hangisidir?

  1. Koşullar değiştiğinde önceki görev dağılımını tamamen geçersiz kılması
  2. Olası sorunlar ortaya çıkıncaya kadar karar vermeyi ertelemesi
  3. Hazırlık sürecinde yalnız değişmeyecek ayrıntılara yer vermesi
  4. Belirsizlikleri tümüyle ortadan kaldırmasa da değişiklik karşısında eylemi yönlendirebilmesi
  5. Uygulama sırasında ekip üyelerinin bütün kararları ayrı ayrı almasını sağlaması
Çözümü göster

Doğru seçenek: D

Doğru yanıt D'dir. Yağmurun zamanı bilinmemesine rağmen alternatif alan, taşıma önceliği ve duyuru sorumlusu bellidir; plan değişiklikte eylemi yönlendirir. A, işe yarayan önceden belirlenmiş sorumlulukları geçersiz sayar. B, karar vermeyi olası sorunlar ortaya çıkıncaya kadar ertelemeyi önerir; örnekte hazırlık önceden yapılmıştır. C, değişken koşullar için de hazırlık yapılmasını dışarıda bırakır. E, ortak öncelik ve belirlenmiş duyuru sorumluluğunu birbirinden kopuk kararlara dönüştürür.

53 · Metinden çıkarım sınırı

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir okuma topluluğu, toplantı gününü pazardan cumartesiye aldığı hafta duyurularını da yalnız panoya asmak yerine e-postayla göndermeye başladı. Sonraki dört toplantının her birinde, değişikliklerden önceki son dört toplantının her birinden daha fazla kişi yer aldı. Topluluk, bu süreçte başka bir karşılaştırma grubu oluşturmadı ve değişiklikleri ayrı zamanlarda denemedi. Bu bilgilerle ilgili hangi değerlendirme en sağlam çıkarımdır?

  1. Katılım artışı, yalnız toplantı gününün değiştirilmesinden kaynaklanmıştır.
  2. Verilen karşılaştırma, iki değişiklikten hangisinin katılım artışında etkili olduğunu tek başına ayırmaya yetmez.
  3. E-posta duyurusu, bütün topluluklarda pano duyurusundan daha etkilidir.
  4. Cumartesi yapılan her toplantının katılımı zamanla artmaya devam edecektir.
  5. Toplantı gününün değişmesi katılım üzerinde hiçbir etki oluşturmamıştır.
Çözümü göster

Doğru seçenek: B

Doğru yanıt B'dir. Gün ve duyuru yöntemi aynı anda değiştiği için eldeki önce-sonra karşılaştırması etkileri ayrı ayrı göstermez. A, artışı tek nedene bağlar. C, tek topluluğun kaydını bütün topluluklara geneller. D, dört toplantıdan sınırsız bir gelecek eğilimi çıkarır. E, gün değişikliğinin etkisiz olduğunu kanıtlanmış sayar; değişkenler ayrılmadığı için bu da söylenemez.

54 · Kesin çıkarım

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir kooperatifin araçları geçen ay aynı yükle ve aynı saatte çıktıkları iki farklı güzergâhta denendi. Mesafesi daha kısa olan güzergâhta kavşaklarda uzun süre beklendi; daha uzun güzergâh ise daha erken varışla tamamlandı. Kooperatif, bu denemenin bütün gün ve saatlerde aynı sonucu vereceğini ileri sürmeden yeni gözlemler toplamaya karar verdi. Bu parçadan hangisi kesin olarak çıkar?

  1. Kısa güzergâhta kavşak beklemesi kaldırıldığında da varış daha geç olacaktır.
  2. Uzun güzergâh bütün gün ve saatlerde daha erken varış sağlar.
  3. Kooperatifin asıl amacı taşıdığı yükün miktarını azaltmaktır.
  4. Daha kısa mesafe, her durumda daha erken varış sağlayacağı anlamına gelmez.
  5. İki güzergâhın yakıt tüketimleri birbirine eşittir.
Çözümü göster

Doğru seçenek: D

Doğru yanıt D'dir. Denemede daha kısa yol daha geç tamamlanmıştır; bu tek karşı örnek, kısa mesafenin her durumda erken varışı garanti ettiği genellemesini geçersiz kılar. A, bekleme kaldırılmış bir denemenin sonucunu varsayar. B, metnin özellikle kaçındığı bütün gün ve saatlere genellemedir. C, yük azaltma amacı ekler. E, hiç verilmemiş yakıt tüketimi bilgisini eşit kabul eder.

55 · Kesin çıkarım

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir mimar, bitmiş yapının fotoğraflarının yanında ilk eskizlerini ve sonradan vazgeçtiği düzenleri de sergiliyor. Yalnız sonuca bakıldığında tasarımın baştan beri aynı çizgide ilerlediği sanılabileceğini söylüyor. Değişen taslakları göstererek kararların hangi sorunlara yanıt verdiğini ve kimi seçeneklerin neden bırakıldığını görünür kılmak istiyor. Mimarın bu tutumundan hangi sonuca ulaşılabilir?

  1. İlk taslağın değiştirilmesini tasarım hatası olarak değerlendirmektedir.
  2. Kullanılmayan bir seçeneği hazırlamanın zaman kaybı olduğunu düşünmektedir.
  3. Gerçekleşmeyen seçeneklerin, tasarımın nasıl oluştuğunu anlatmada değeri olduğunu düşünmektedir.
  4. Bütün tasarım kararlarının başlangıçta kesinleştiğini göstermek istemektedir.
  5. Bitmiş yapının fotoğraflarının tasarım hakkında hiçbir bilgi taşımadığına inanmaktadır.
Çözümü göster

Doğru seçenek: C

Doğru yanıt C'dir. Mimar, vazgeçilen düzenleri kararların gerekçelerini göstermek için sergiler; gerçekleşmeyen seçeneklere açıklayıcı değer verir. A, taslak değişikliklerini hata sayar; metinde böyle bir yargı yoktur. B, kullanılmayan bir seçeneği hazırlamanın zaman kaybı sayıldığını ileri sürer; metinde böyle bir yargı yoktur. D, yalnız sonuçtan doğabilecek yanlış izlenimi mimarın amacıymış gibi sunar. E, fotoğrafların tek başına yetersiz bulunmasını hiçbir bilgi taşımamalarıyla karıştırır.

56 · Kesin çıkarım

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir yazar, çocukluğunun geçtiği semti anlatırken kimi sokakları eski adlarıyla anıyor. Yeni adları gerektiğinde haritadan bulabildiğini, fakat eski adların aile içindeki anlatıları ve o anlatılardaki insanları hatırlattığını belirtiyor. Yazılarında bu adları bir dönem bilgisini taşımak için koruduğunu da ekliyor. Bu parçada yazarla ilgili hangi çıkarım desteklenmektedir?

  1. Sokak adlarının değiştirilmesine her koşulda karşı çıkmaktadır.
  2. Semtteki bütün eski sokak adlarının resmî olarak geri getirilmesini istemektedir.
  3. Yeni sokak adlarını kullananların geçmişi unuttuğunu düşünmektedir.
  4. Güncel haritaların sokak adlarını yanlış gösterdiğini savunmaktadır.
  5. Eski adları kullanması, güncel adlara erişememesinden değil, taşıdıkları anı bağını koruma isteğinden kaynaklanmaktadır.
Çözümü göster

Doğru seçenek: E

Doğru yanıt E'dir. Yazar yeni adlara ulaşabildiğini ve eski adları anı/dönem bilgisi için kullandığını açıklar. A, bu tercihi her ad değişikliğine karşı çıkma tutumuna genişletir. B, kişisel anlatım tercihinden resmî adları geri getirme talebi çıkarır. C, yeni adları kullanan insanlar hakkında metinde bulunmayan bir yargı ekler. D, haritaya erişebilmesini haritanın yanlışlığını savunuyormuş gibi yorumlar.

57 · Cümleleri sıralama

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

I. Bu çağrışımlar hesaba katılmadığında, tanıdık bir sözcük bile hedeflenen duyguyu uyandırmayabilir. II. Bir sözcüğün sözlükteki tanımı ortak olabilir. III. Ne var ki o sözcüğün çağrıştırdığı çocukluk sahnesi, kişiden kişiye değişebilir. IV. Yazarın aynı metni farklı okurlarla denemesi, bu duygunun oluşmaması riskini önceden görmesine yardımcı olur. Bu cümlelerle anlamlı ve bağlantıları açık bir paragraf oluşturulduğunda sıralama hangisi olur?

  1. II–III–I–IV
  2. II–I–III–IV
  3. III–II–IV–I
  4. IV–I–II–III
  5. II–III–IV–I
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

Doğru yanıt A'dır. II ortak sözlük tanımını kurar; III, 'ne var ki' ile kişisel çağrışımı buna karşıt olarak getirir. I'in 'bu çağrışımlar' ifadesi III'e, IV'ün 'bu duygu' ifadesi I’deki hedeflenen duyguya döner. B'de I çağrışımlar açıklanmadan gelir. C'de III karşıtlık kuracağı başlangıç yargısından önce, IV de duygudan önce yer alır. D'de IV tanıtılmamış bir duyguya gönderme yaparak başlar. E'de IV, I'in tanıtacağı hedeflenen duygudan önce gelir.

58 · Paragraf bütünlüğü

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

I. Bir kentteki sesleri kaydetmek, yalnızca yüksek sesleri toplamaktan ibaret değildir. II. Kayıt sırasında sessiz kabul edilen aralıklardaki küçük değişimler de duyulabilir. III. Ses dosyalarının kapladığı alan, kullanılan sıkıştırma biçimine göre değişir. IV. Örneğin iş yerleri kapandığında aynı sokağın işitsel karakteri belirgin biçimde dönüşür. V. Bu nedenle ses arşivi hazırlanırken ortamın farklı zamanlardaki hâllerine de yer verilmelidir. Numaralanmış cümlelerden hangisi, ortamın işitsel özelliklerinin gözlenmesi üzerine kurulan düşünce akışını bozmaktadır?

  1. I
  2. II
  3. III
  4. IV
  5. V
Çözümü göster

Doğru seçenek: C

Doğru yanıt C'dir; III çıkarılmalıdır. I ve II farklı düzeydeki çevre seslerini, IV ortamın zamana bağlı dönüşümünü, V de buna uygun kayıt yaklaşımını ele alır. III ise dosyanın teknik depolama boyutuna geçerek bu odağı keser. A'daki I tartışmanın çerçevesini kurar. B'deki II duyulabilir küçük değişimleri ekler. D'deki IV bu değişimlere bir zaman örneği verir. E'deki V önceki gözlemlerden kayıt ilkesine ulaşır; bu dört cümle odağa hizmet eder.

59 · Paragraf bütünlüğü

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir yayınevi, eski bir sözlüğü yeniden basarken sözcüklerin yalnız yazımını güncellemedi. (I) Her maddenin hangi dönemde kullanıldığını gösteren kısa notlar da ekledi. (II) Bu örnekleri karşılaştıran bugünkü okur, aynı sözcüğün geçmişte farklı bir anlam taşıyabildiğini fark edebildi. (III) Çalışmanın amacı geçmişteki dili bugünkü dile çevirmek değil, iki dönem arasındaki anlam farkını görünür kılmaktı. (IV) 'Bu notlar, sözcüğün geçtiği eski metinlerden kısa kullanım örnekleri içeriyordu.' cümlesi bağlantıların açık olması için nereye getirilmelidir?

  1. I numaralı yere
  2. II numaralı yere
  3. III numaralı yere
  4. IV numaralı yere
  5. Paragrafın en başına
Çözümü göster

Doğru seçenek: B

Doğru yanıt B'dir. Eklenen cümlenin 'bu notlar' sözü, notların tanıtıldığı cümleden sonra gelmelidir; ardından gelen 'bu örnekler' de ek cümlenin kullanım örneklerine dayanır. II iki bağı birlikte sağlar. A'da notlar henüz tanıtılmamıştır. C ve D'de kullanım örnekleri, onlara gönderme yapan cümleden sonra açıklanmış olur. E'de hem notların hem sözlüğü yenileme çalışmasının bağlamı henüz yoktur.

60 · Cümlede anlam ve karşıtlık

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

'Serginin hazırlık süresi önceki yıla göre daha kısaydı; buna karşın ekip daha çok prototip denedi.' Bu cümlenin iki bölümü arasındaki anlam ilişkisi hangisidir?

  1. İkinci bölüm, ilk bölümdeki eylemin hangi amaçla yapıldığını bildirir.
  2. İlk bölüm, ikinci bölümün gerçekleşmesi için zorunlu bir koşul koyar.
  3. İkinci bölüm, ilk bölümdeki genel kavrama bir örnek verir.
  4. İkinci bölüm, ilk bölümün doğurabileceği beklentiye karşıt bir sonuç bildirir.
  5. İki bölüm aynı durumu farklı sözcüklerle tekrar eder.
Çözümü göster

Doğru seçenek: D

Doğru yanıt D'dir. 'Buna karşın' bağlacı, daha kısa hazırlık süresinden beklenebilecek az deneme sonucunun tersine, daha çok prototip denenmesini bağlar. A'da amaç ilişkisi aranır; burada bir hedef bildirilmez. B'de zorunlu koşul yoktur. C'de genel kavram-örnek ilişkisi kurulmamıştır. E'de bölümler aynı bilgiyi tekrar etmez; süre ile deneme sayısı farklı olgulardır.

61 · Bağlamda sözcük anlamı

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Yazar, 'Bu tartışmada ölçeği büyütmek gerekiyor; tek tek olaylara takılırsak onların arkasındaki ortak düzeni göremeyiz.' diyor. Bu cümlede 'ölçeği büyütmek' sözü hangi anlamda kullanılmıştır?

  1. Olayların önemini olduğundan fazla göstermek
  2. Aynı olayı daha küçük ayrıntılara bölerek incelemek
  3. Tartışmadaki örneklerin sayısını ölçmeden artırmak
  4. Ele alınan olayların gerçekliğini sorgulamayı bırakmak
  5. Konuyu daha geniş bir çerçeve içinde ele almak
Çözümü göster

Doğru seçenek: E

Doğru yanıt E'dir. Tek olaylardan ortak düzene yönelme, daha geniş bir değerlendirme çerçevesi kurmaktır. A, sözü abartma anlamına taşır; metin önem derecesini şişirmeyi istemez. B, ayrıntıya daha çok daralır ve verilen yönün tersidir. C, yalnız örnek sayısını artırmayı söyler; ortak düzeni görmek için sayı artışı tek başına belirtilmemiştir. D, olayların gerçekliğini sorgulamamaya ilişkin bir öneri ekler.

62 · Cümlede anlam ve karşıtlık

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

'Bir yolun az kullanılıyor olması, o yolun gereksiz olduğunu göstermez.' Bu cümledeki akıl yürütme biçimini koruyan yargı hangisidir?

  1. Bir yolun az kullanılması, onu kullanan kişi sayısının az olabileceğine işaret eder.
  2. Bir çalışmanın az okunması, onun değersiz olduğunu kanıtlamaz.
  3. Gereksiz yolların az kullanılması beklenir.
  4. Yalnız sık kullanılan yolların korunması gerekir.
  5. Bir yolun değeri, yalnız onu kullanan kişinin amacına bağlıdır.
Çözümü göster

Doğru seçenek: B

Doğru yanıt B'dir. Verilen cümle, kullanım azlığından değersizlik/gereksizlik sonucuna doğrudan gidilemeyeceğini söyler; B de okunma azlığı ile değersizlik arasında aynı sınırı kurar. A, kullanım sayısına ilişkin olasılık bildirir ve değer yargısına geçişi tartışmaz. C, gereksizlikten kullanım azlığına yönelerek ilişkiyi ters çevirir. D, özgün cümlenin izin vermediği kullanım-değer eşitlemesine dayalı bir öneridir. E, değeri yalnız amaca bağlayan yeni ve sınırlayıcı bir ölçüt getirir.

63 · Cümlede anlam ilişkileri

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

'Küçük ayrıntıların silinmemesi için çizimleri yüksek çözünürlükte taradı.' Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemler arasında aynı anlam ilişkisi vardır?

  1. Kayıtlar silindiği için aynı bilgileri yeniden topladı.
  2. Yazı türünü bildiği hâlde belgeyi okuyamadı.
  3. Eski kayıtları okuyabilmek için yazı türünü öğrendi.
  4. Kayıtları okuyorsa toplantıya katılabilir.
  5. Belgeyi hem okudu hem özetledi.
Çözümü göster

Doğru seçenek: C

Doğru yanıt C'dir. Verilen cümlede tarama eyleminin amacı ayrıntıları korumaktır; C'de de öğrenme eyleminin amacı eski kayıtları okuyabilmektir. A, gerçekleşmiş silinmeyi yeniden toplamanın nedeni olarak bildirir. B, beklenenin tersine bir sonuçla karşıtlık kurar. D, toplantıya katılmayı bir koşula bağlar. E, iki eylemi birlikte sıralar; birini diğerinin amacı olarak kurmaz.

64 · Metinden çıkarım sınırı

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

I. Çalışmanın sonuçları bu açıklamayı destekliyor. II. Çalışmanın sonuçları bu açıklamayı kesin olarak kanıtlıyor. Bu iki cümlenin anlamları karşılaştırıldığında hangisi doğrudur?

  1. İkinci cümle, açıklamanın doğruluğu konusunda ilkinden daha kesin bir yargı taşır.
  2. İlk cümle, sonuçlarla açıklama arasında hiçbir ilişki bulunmadığını söyler.
  3. İkinci cümle, açıklamanın henüz hiç veriyle karşılaştırılmadığını belirtir.
  4. İlk cümlede olumsuzluk, ikinci cümlede benzetme anlamı vardır.
  5. İki cümle, açıklamanın kesinliği konusunda aynı derecede iddialıdır.
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

Doğru yanıt A'dır. 'Desteklemek' açıklama lehine dayanak sunmayı, 'kesin olarak kanıtlamak' ise daha güçlü bir doğruluk iddiasını anlatır. B, destekleme ilişkisini yok sayar. C, sonuçların açıklamayı kanıtladığı iddiasıyla çelişir. D, cümlelerde bulunmayan olumsuzluk ve benzetme anlamları ekler. E, 'kesin olarak' ifadesinin güçlendirdiği iddia düzeyini ortadan kaldırır. Soru, çalışmanın gerçekten kesin kanıt sağlayıp sağlamadığını değil, cümlelerin taşıdığı iddia düzeyini sorar.

65 · Sözel mantık · sıralama

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir öğrenci buluşmasında Açelya, Bora, Ceren, Deniz, Efe ve Fırat, 1’den 6’ya kadar numaralanan sunum sıralarında birer kez sunum yapacaktır. Her sırada yalnız bir kişi vardır. • Açelya, Ceren’den; Ceren de Fırat’tan önce sunum yapacaktır. • Bora, Deniz’den hemen önce sunum yapacaktır. • Efe, Bora’dan önce sunum yapacaktır. • Açelya ilk sırada değildir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. Bora, Ceren’den önce sunum yapar.
  2. Fırat son sırada sunum yapar.
  3. Açelya ikinci sırada sunum yapar.
  4. Efe ilk sırada sunum yapar.
  5. Deniz, Ceren’den sonra sunum yapar.
Çözümü göster

Doğru seçenek: D

İlk sırada Açelya olamaz. Ceren’in önünde Açelya, Fırat’ın önünde Ceren, Bora’nın önünde Efe ve Deniz’in önünde Bora bulunmalıdır. Dolayısıyla ilk sıraya yalnız Efe gelebilir; D doğrudur. A elenir: Efe–Açelya–Ceren–Fırat–Bora–Deniz geçerli dizilişinde Bora, Ceren’den sonradır. B elenir: Aynı sırada Fırat dördüncüdür. C elenir: Efe–Bora–Deniz–Açelya–Ceren–Fırat geçerli dizilişinde Açelya dördüncüdür. E elenir: Efe–Açelya–Bora–Deniz–Ceren–Fırat geçerli dizilişinde Deniz, Ceren’den öncedir.

66 · Sözel mantık · sıralama

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Atlas, Denge, İz, Kıyı, Rota ve Ufuk adlı altı eser, bir sergi duvarındaki altı ayrı yere soldan sağa dizilecektir. Her yerde bir eser bulunacaktır. • İz, Denge’nin; Denge de Ufuk’un solundadır. • Kıyı, Atlas’ın solundadır ve bu iki eserin arasında tam bir eser vardır. • Rota, Ufuk’un solundadır. • Atlas ile Rota yan yana değildir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi eserlerin soldan sağa dizilişi olabilir?

  1. Kıyı – İz – Atlas – Denge – Rota – Ufuk
  2. Kıyı – İz – Atlas – Rota – Denge – Ufuk
  3. İz – Kıyı – Denge – Rota – Ufuk – Atlas
  4. Kıyı – Denge – Atlas – İz – Rota – Ufuk
  5. Kıyı – İz – Atlas – Denge – Ufuk – Rota
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

A seçeneğinde İz–Denge–Ufuk sırası korunur; Kıyı ile Atlas arasında yalnız İz vardır; Rota, Ufuk’un solundadır ve Atlas ile Rota yan yana değildir. Dolayısıyla A olabilir. B elenir: Atlas ile Rota yan yanadır. C elenir: Kıyı ile Atlas arasında Denge, Rota ve Ufuk olmak üzere üç eser vardır. D elenir: Denge, İz’in soluna gelmiştir. E elenir: Rota, Ufuk’un sağına gelmiştir.

67 · Sözel mantık · sıralama

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir gezi rotasında Ada, Bahçe, Çarşı, Dere, Ekin ve Fener adlı altı durağın her birine birer kez gidilecektir. Duraklar, ziyaret sırasına göre 1’den 6’ya kadar numaralanacaktır. • Bahçe’ye Dere’den, Dere’ye de Ekin’den önce gidilecektir. • Ada’ya Çarşı’dan önce gidilecek ve Ada ile Çarşı arasında tam bir durak ziyaret edilecektir. Fener dördüncü ziyaret edilen durak olduğuna göre aşağıdakilerden hangisi olamaz?

  1. Ada ilk ziyaret edilen duraktır.
  2. Dere ikinci ziyaret edilen duraktır.
  3. Çarşı beşinci ziyaret edilen duraktır.
  4. Bahçe ikinci ziyaret edilen duraktır.
  5. Ekin beşinci ziyaret edilen duraktır.
Çözümü göster

Doğru seçenek: E

Fener dördüncü olduğunda Ada ikinci olamaz; çünkü bu durumda Çarşı’nın dördüncü olması gerekir. Ada dördüncü de olamaz; beşinci veya altıncı olursa Çarşı için yer kalmaz. Ada birinciyse Çarşı üçüncü olur ve kalan yerlere Bahçe–Dere–Ekin sırasıyla yerleşir: Ada–Bahçe–Çarşı–Fener–Dere–Ekin. Ada üçüncüyse Çarşı beşinci olur ve diğer sıra Bahçe–Dere–Ada–Fener–Çarşı–Ekin olur. Her iki düzende Ekin altıncıdır; bu nedenle E olamaz. A elenir: İlk düzende Ada birincidir. B elenir: İkinci düzende Dere ikincidir. C elenir: İkinci düzende Çarşı beşincidir. D elenir: İlk düzende Bahçe ikincidir.

68 · Sözel mantık · sıralama

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Alp, Beril, Cem, Duru, Ekin ve Funda adlı altı kişi, bir stüdyoda 1’den 6’ya kadar sıralanmış kayıt saatlerinde kayıt yapacaktır. Her kişi yalnız bir saatte, her saatte yalnız bir kişi kayıt yapacaktır. • Alp, hem Duru’dan hem Funda’dan önce kayıt yapacaktır. • Funda, Beril’den önce kayıt yapacaktır. • Ekin, Cem’in hemen ardından kayıt yapacaktır. Duru üçüncü saatte kayıt yaptığına göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. Beril altıncı saatte kayıt yapar.
  2. Funda ikinci saatte kayıt yapar.
  3. Cem dördüncü saatte kayıt yapar.
  4. Ekin altıncı saatte kayıt yapar.
  5. Beril, Cem’den sonra kayıt yapar.
Çözümü göster

Doğru seçenek: B

Duru üçüncü olduğundan Alp ilk iki saatten birindedir. Alp ikinci olsaydı ilk saate Funda veya Beril gelemezdi; Cem gelirse hemen arkasındaki Ekin ikinci saati doldururdu, Ekin ise Cem’den önce gelemezdi. Bu yüzden Alp birincidir. İkinci saate Beril gelemez; öncesinde Funda bulunmalıdır. Cem ikinci olamaz; Ekin’in üçüncü olması gerekirdi. Ekin ikinci olamaz; Cem’in bulunduğu birinci saat Alp’e ayrılmıştır. Dolayısıyla Funda ikincidir; B doğrudur. İki geçerli sıra Alp–Funda–Duru–Cem–Ekin–Beril ve Alp–Funda–Duru–Beril–Cem–Ekin’dir. A elenir: İkinci geçerli dizilişte Beril dördüncüdür. C elenir: İkinci geçerli dizilişte Cem beşincidir. D elenir: İlk geçerli dizilişte Ekin beşincidir. E elenir: İkinci geçerli dizilişte Beril, Cem’den öncedir.

69 · Sözel mantık · gruplama

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Aylin, Barış, Ceyda, Deniz, Eray ve Fulya, bir dayanışma etkinliğindeki Kitap, Oyuncak ve Tohum stantlarında görev alacaktır. Her kişi yalnız bir stantta görev alacak ve her stantta tam iki kişi bulunacaktır. • Aylin ile Barış farklı stantlarda görev alacaktır. • Ceyda ile Deniz aynı stantta görev alacaktır. • Fulya ile Barış farklı stantlarda görev alacaktır. • Aylin Oyuncak standında görev alırsa Fulya Tohum standında görev alacaktır. Barış Kitap standında görev aldığına göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. Aylin Oyuncak standındadır.
  2. Fulya Kitap standındadır.
  3. Ceyda Oyuncak standındadır.
  4. Deniz Tohum standındadır.
  5. Eray Tohum standındadır.
Çözümü göster

Doğru seçenek: C

Barış’ın yanına Aylin veya Fulya gelemez. Ceyda ile Deniz birlikte olacağından Kitap standında kalan tek yere onlar da gelemez. Bu nedenle Eray, Barış’ın yanındadır. Diğer iki standın birinde Ceyda–Deniz, diğerinde Aylin–Fulya bulunmalıdır. Aylin–Fulya Oyuncak standında olsaydı Aylin’in Oyuncak standında olması Fulya’nın Tohum standında olmasını gerektirirdi. Bu çelişki nedeniyle Aylin–Fulya Tohum, Ceyda–Deniz Oyuncak standındadır; C doğrudur. A elenir: Aylin Tohum standındadır. B elenir: Fulya, Barış ile aynı stantta olamaz ve Tohum standındadır. D elenir: Deniz, Ceyda ile birlikte Oyuncak standındadır. E elenir: Eray, Barış’ın yanındaki Kitap standındadır.

70 · Sözel mantık · takvim

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Atölye, Buluşma, Dinleti, Gezi ve Söyleşi adlı beş etkinlik, aynı haftanın pazartesi ile cuma arasındaki beş gününe yerleştirilecektir. Her gün yalnız bir etkinlik yapılacak ve her etkinlik yalnız bir gün yapılacaktır. • Buluşma, Söyleşi’den hemen sonraki gün yapılacaktır. • Gezi, Dinleti’den önceki bir gün yapılacaktır. • Dinleti cuma günü yapılırsa Atölye salı günü yapılacaktır. Söyleşi çarşamba günü yapıldığına göre pazartesi günü hangi etkinlik yapılır?

  1. Gezi
  2. Atölye
  3. Buluşma
  4. Dinleti
  5. Söyleşi
Çözümü göster

Doğru seçenek: A

Söyleşi çarşamba olduğundan Buluşma perşembedir. Atölye, Dinleti ve Gezi için pazartesi, salı ve cuma kalır. Gezi, Dinleti’den önce olduğundan cuma olamaz. Gezi salı olsaydı Dinleti cuma olmak zorundaydı; bu da Atölye’nin salı olmasını gerektirerek aynı güne iki etkinlik düşürürdü. Dolayısıyla Gezi pazartesidir; A doğrudur. B elenir: Pazartesi Gezi’ye ayrılmıştır; Atölye salı veya cuma olabilir. C elenir: Buluşma perşembedir. D elenir: Dinleti, pazartesi yapılan Gezi’den sonra olmalıdır. E elenir: Söyleşi çarşambadır. Gezi–Atölye–Söyleşi–Buluşma–Dinleti ve Gezi–Dinleti–Söyleşi–Buluşma–Atölye iki geçerli takvimdir.

71 · Sözel mantık · gruplama

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Üzerlerinde Ada, Çınar, Deniz, Işık, Koru ve Ufuk yazan altı kart, Gri, Mavi ve Yeşil klasörlere konulacaktır. Her kart yalnız bir klasörde bulunacak; Gri klasörde tam bir, Mavi klasörde tam iki, Yeşil klasörde tam üç kart olacaktır. • Ada ile Çınar aynı klasörde bulunacaktır. • Koru Gri klasörde bulunursa Ufuk Mavi klasörde bulunacaktır. Koru’nun Gri klasörde bulunduğu bilindiğine göre aşağıdakilerden hangisi olamaz?

  1. Deniz ile Ufuk aynı klasördedir.
  2. Işık ile Ufuk aynı klasördedir.
  3. Deniz ile Ada aynı klasördedir.
  4. Ada ile Ufuk aynı klasördedir.
  5. Işık ile Çınar aynı klasördedir.
Çözümü göster

Doğru seçenek: D

Gri klasörü Koru doldurur; koşul gereği Ufuk Mavi klasördedir. Birlikte bulunması gereken Ada ve Çınar, Mavi klasörde kalan tek yere sığmaz. Bu yüzden ikisi de Yeşil klasördedir. Deniz ile Işık’tan biri Mavi, diğeri Yeşil klasörü tamamlar. Ada Yeşil, Ufuk Mavi klasörde olduğundan D olamaz. A elenir: Mavi klasör Deniz–Ufuk, Yeşil klasör Ada–Çınar–Işık olabilir. B elenir: Mavi klasör Işık–Ufuk, Yeşil klasör Ada–Çınar–Deniz olabilir. C elenir: İkinci yerleşimde Deniz ile Ada birliktedir. E elenir: İlk yerleşimde Işık ile Çınar birliktedir. Her iki yerleşimde de Gri klasörde yalnız Koru vardır.

72 · Sözel mantık · takvim

Yeni özgün alıştırma · Metin dayanakları ve mantık koşulları kontrol edildi; bağımsız alan editörü incelemesi bekleniyor.

Bir kültür haftasındaki Belgesel gösterimi, Dinleti, Gezi, Oyun gösterimi, Söyleşi ve Tanıtım etkinlikleri, pazartesiden cumartesiye kadar olan altı güne yerleştirilecektir. Her gün yalnız bir etkinlik yapılacak ve her etkinlik yalnız bir gün yapılacaktır. • Oyun gösterimi, Söyleşi’den hemen sonraki gün yapılacaktır. • Belgesel gösterimi, Gezi’den önceki bir gün yapılacaktır. • Dinleti pazartesi günü yapılırsa Tanıtım cuma günü yapılacaktır. • Tanıtım cumartesi günü yapılırsa Belgesel gösterimi salı günü yapılacaktır. Söyleşi çarşamba günü yapıldığına göre aşağıdakilerden hangisi olabilir?

  1. Dinleti pazartesi, Tanıtım cumartesi günü yapılır.
  2. Dinleti pazartesi, Gezi cumartesi günü yapılır.
  3. Belgesel gösterimi cuma, Tanıtım cumartesi günü yapılır.
  4. Gezi pazartesi, Dinleti salı günü yapılır.
  5. Belgesel gösterimi cuma, Dinleti cumartesi günü yapılır.
Çözümü göster

Doğru seçenek: B

Söyleşi çarşamba, Oyun gösterimi perşembedir. B olabilir: Pazartesi Dinleti, salı Belgesel gösterimi, çarşamba Söyleşi, perşembe Oyun gösterimi, cuma Tanıtım ve cumartesi Gezi yerleşimi bütün koşulları sağlar. A elenir: Dinleti pazartesi olursa Tanıtım cuma olmalıdır; cumartesi olamaz. C elenir: Tanıtım cumartesi olursa Belgesel gösterimi salı olmalıdır; cuma olamaz. D elenir: Gezi pazartesi olursa ondan önce Belgesel gösterimi yapılabilecek bir gün kalmaz. E elenir: Belgesel gösterimi cuma olursa Gezi’nin ondan sonraki tek gün olan cumartesi yapılması gerekir; o gün Dinleti’ye ayrılmıştır.

DGS çalışma alanına dön