EG Campus — DGS: Oran, yüzde, iş ve sözel mantık
Özgün başlangıç anlatımı · 3 Ekim 2026
Ses: Bilgisayarda oluşturulan Türkçe anlatım. Emre Güler’in ses kaydı değildir.

Bu kısa anlatım dört düşünme aracını çalıştırır: eşit pay, değişen yüzde tabanı, sabit iş ve koşullu önerme. Örnekleri dinlerken duraklatıp işlemleri kendiniz kurun. Süre tutmak zorunda değilsiniz. EG Campus'te doksan saniyelik sınır yalnız süreli çalışma turlarında kullanılır. Buradaki alıştırmalar gerçek DGS oturumunun puanını veya toplam sınav başarısını ölçmez.

Birinci örnek: Oran.
Bir kutuda kırmızı ve mavi kartların sayıları üçe beş oranındadır. Toplam altmış dört kart vardır. Üç kırmızı pay ile beş mavi pay, sekiz eşit pay yapar. Bir pay altmış dört bölü sekiz, yani sekiz karttır. Kırmızı kart sayısı üç çarpı sekiz, yirmi dört; mavi kart sayısı beş çarpı sekiz, kırktır. Kontrol edelim: Yirmi dört artı kırk, altmış dört eder. Yirmi dört bölü kırk, üç bölü beştir. Oran bir kart sayısı değil, iki sayının ilişkisini bildirir.
Dinlemeyi durdurun: Aynı oranla toplam seksen kart olsa kırmızı kart sayısı kaç olurdu? Önce eşit payların sayısını bulun. Yanıt otuzdur: Seksen bölü sekiz, on; üç çarpı on, otuz.

İkinci örnek: Art arda yüzdeler.
Altı yüz liralık bir ürün önce yüzde yirmi ucuzluyor. Kalan fiyat altı yüz çarpı sıfır virgül sekiz, dört yüz seksen liradır. Ardından yeni fiyat yüzde yirmi beş artıyor. Bu artışın tabanı artık dört yüz seksendir. Dört yüz seksen çarpı bir virgül yirmi beş, altı yüz eder. Burada başlangıç fiyatına dönülür. Ancak her indirim ve artış çifti başlangıca döndürmez. Örneğin yüzde yirmi indirimden sonra yüzde yirmi artış, sıfır virgül sekiz çarpı bir virgül iki, sıfır virgül doksan altı katına götürür. Altı yüz lira bu durumda beş yüz yetmiş altı lira olur. Yüzdeleri doğrudan toplayıp çıkarmak yerine her adımın tabanını yazın.

Üçüncü örnek: İş ve süre.
Altı kişi aynı işi on beş günde tamamlıyor. Herkesin aynı sabit hızda çalıştığını, işin değişmediğini ve ekibin büyümesinin verimi değiştirmediğini varsayalım. Toplam iş altı çarpı on beş, doksan kişi gündür. On kişi bu işi doksan bölü on, dokuz günde yapar. Kişi sayısı ile süre arasındaki çarpım sabittir. Bu varsayımlar altında ters orantı kurabiliriz. Bir miktar artarken diğeri azalıyorsa her zaman ters orantı vardır diyemeyiz; ters orantıda çarpımın sabit kalması gerekir. Gerçek ekiplerde verim farklılaşabilir; bu bir matematik modelidir.

Dördüncü örnek: Sözel mantık.
Bir atölyeye A, B, C, D ve E kişileri arasından tam iki kişi seçiliyor. A seçilirse B de seçilmelidir. C ve D birlikte seçilemez. A ile B seçimi kurallara uygundur. B ile C seçimi de uygundur: A seçilmediği için A'nın B'yi gerektiren kuralı ihlal edilmez; C ve D birlikte de değildir. Yalnız B'nin seçildiği bir liste geçerli olmaz, çünkü tam iki kişi koşulunu karşılamaz. B seçildiğinde A'nın da mutlaka seçildiğini söyleyemeyiz. A varsa B kuralı, B varsa A sonucunu zorunlu kılmaz. Karşıt örnek olan B ve C seçimi bunu gösterir. C ile D seçimi ise yasaktır.
Dinlemeyi durdurun: A ile E seçilebilir mi? Hayır. A seçildiğinde B de bulunmalıdır. Tam iki kişilik A ve E listesinde B bulunmaz.

Çalışma sonrasında bir örneği kendi sözlerinizle açıklayın. DGS oyun atölyesinde kavram eşleme, çözüm zinciri ve hatayı bul görevleriyle bu kuralları tekrar kullanabilirsiniz. Hesabınızla çözdüğünüz sınav sorularının yanlış ve zamanı gelen yanıtları kişisel rotanızda tekrar listesine girer. Tekrar yapmak öğrenmeye yardımcı olabilir; kalıcı öğrenme veya sınav başarısı için garanti verilmez.

Kapsam kaynağı: ÖSYM 2026 DGS Kılavuzu — https://www.osym.gov.tr/2026dgs-kilavuz-ve-basvuru-bilgileri
Matematik modelleri, örnekler ve açıklamalar EG Campus için özgün hazırlanmıştır. ÖSYM soruları kopyalanmamıştır. Bağımsız alan editörü incelemesi bekleyen başlangıç materyalidir.