WEBVTT

1
00:00:00.000 --> 00:00:08.098
Bu kısa anlatım dört düşünme aracını çalıştırır: eşit pay, değişen yüzde tabanı, sabit iş ve koşullu önerme.

2
00:00:08.098 --> 00:00:11.962
Örnekleri dinlerken duraklatıp işlemleri kendiniz kurun.

3
00:00:11.962 --> 00:00:14.174
Süre tutmak zorunda değilsiniz.

4
00:00:14.174 --> 00:00:19.629
EG Campus'te doksan saniyelik sınır yalnız süreli çalışma turlarında kullanılır.

5
00:00:19.629 --> 00:00:26.403
Buradaki alıştırmalar gerçek DGS oturumunun puanını veya toplam sınav başarısını ölçmez.

6
00:00:26.403 --> 00:00:28.046
Birinci örnek: Oran.

7
00:00:28.046 --> 00:00:32.416
Bir kutuda kırmızı ve mavi kartların sayıları üçe beş oranındadır.

8
00:00:32.416 --> 00:00:34.738
Toplam altmış dört kart vardır.

9
00:00:34.738 --> 00:00:38.880
Üç kırmızı pay ile beş mavi pay, sekiz eşit pay yapar.

10
00:00:38.880 --> 00:00:42.891
Bir pay altmış dört bölü sekiz, yani sekiz karttır.

11
00:00:42.891 --> 00:00:49.842
Kırmızı kart sayısı üç çarpı sekiz, yirmi dört; mavi kart sayısı beş çarpı sekiz, kırktır.

12
00:00:49.842 --> 00:00:54.156
Kontrol edelim: Yirmi dört artı kırk, altmış dört eder.

13
00:00:54.156 --> 00:00:56.763
Yirmi dört bölü kırk, üç bölü beştir.

14
00:00:56.763 --> 00:01:00.778
Oran bir kart sayısı değil, iki sayının ilişkisini bildirir.

15
00:01:00.778 --> 00:01:06.939
Dinlemeyi durdurun: Aynı oranla toplam seksen kart olsa kırmızı kart sayısı kaç olurdu?

16
00:01:06.939 --> 00:01:09.166
Önce eşit payların sayısını bulun.

17
00:01:09.166 --> 00:01:14.339
Yanıt otuzdur: Seksen bölü sekiz, on; üç çarpı on, otuz.

18
00:01:14.339 --> 00:01:16.902
İkinci örnek: Art arda yüzdeler.

19
00:01:16.902 --> 00:01:20.430
Altı yüz liralık bir ürün önce yüzde yirmi ucuzluyor.

20
00:01:20.430 --> 00:01:25.430
Kalan fiyat altı yüz çarpı sıfır virgül sekiz, dört yüz seksen liradır.

21
00:01:25.430 --> 00:01:28.493
Ardından yeni fiyat yüzde yirmi beş artıyor.

22
00:01:28.493 --> 00:01:31.505
Bu artışın tabanı artık dört yüz seksendir.

23
00:01:31.505 --> 00:01:35.632
Dört yüz seksen çarpı bir virgül yirmi beş, altı yüz eder.

24
00:01:35.632 --> 00:01:37.994
Burada başlangıç fiyatına dönülür.

25
00:01:37.994 --> 00:01:41.928
Ancak her indirim ve artış çifti başlangıca döndürmez.

26
00:01:41.928 --> 00:01:51.086
Örneğin yüzde yirmi indirimden sonra yüzde yirmi artış, sıfır virgül sekiz çarpı bir virgül iki, sıfır virgül doksan altı katına götürür.

27
00:01:51.086 --> 00:01:54.695
Altı yüz lira bu durumda beş yüz yetmiş altı lira olur.

28
00:01:54.695 --> 00:01:59.182
Yüzdeleri doğrudan toplayıp çıkarmak yerine her adımın tabanını yazın.

29
00:01:59.182 --> 00:02:01.142
Üçüncü örnek: İş ve süre.

30
00:02:01.142 --> 00:02:04.275
Altı kişi aynı işi on beş günde tamamlıyor.

31
00:02:04.275 --> 00:02:12.084
Herkesin aynı sabit hızda çalıştığını, işin değişmediğini ve ekibin büyümesinin verimi değiştirmediğini varsayalım.

32
00:02:12.084 --> 00:02:15.869
Toplam iş altı çarpı on beş, doksan kişi gündür.

33
00:02:15.869 --> 00:02:19.477
On kişi bu işi doksan bölü on, dokuz günde yapar.

34
00:02:19.477 --> 00:02:23.055
Kişi sayısı ile süre arasındaki çarpım sabittir.

35
00:02:23.055 --> 00:02:26.439
Bu varsayımlar altında ters orantı kurabiliriz.

36
00:02:26.439 --> 00:02:35.523
Bir miktar artarken diğeri azalıyorsa her zaman ters orantı vardır diyemeyiz; ters orantıda çarpımın sabit kalması gerekir.

37
00:02:35.523 --> 00:02:40.568
Gerçek ekiplerde verim farklılaşabilir; bu bir matematik modelidir.

38
00:02:40.568 --> 00:02:43.070
Dördüncü örnek: Sözel mantık.

39
00:02:43.070 --> 00:02:48.729
Bir atölyeye A, B, C, D ve E kişileri arasından tam iki kişi seçiliyor.

40
00:02:48.729 --> 00:02:51.084
A seçilirse B de seçilmelidir.

41
00:02:51.084 --> 00:02:53.150
C ve D birlikte seçilemez.

42
00:02:53.150 --> 00:02:55.645
A ile B seçimi kurallara uygundur.

43
00:02:55.645 --> 00:03:03.870
B ile C seçimi de uygundur: A seçilmediği için A'nın B'yi gerektiren kuralı ihlal edilmez; C ve D birlikte de değildir.

44
00:03:03.870 --> 00:03:10.217
Yalnız B'nin seçildiği bir liste geçerli olmaz, çünkü tam iki kişi koşulunu karşılamaz.

45
00:03:10.217 --> 00:03:14.135
B seçildiğinde A'nın da mutlaka seçildiğini söyleyemeyiz.

46
00:03:14.135 --> 00:03:18.161
A varsa B kuralı, B varsa A sonucunu zorunlu kılmaz.

47
00:03:18.161 --> 00:03:21.582
Karşıt örnek olan B ve C seçimi bunu gösterir.

48
00:03:21.582 --> 00:03:23.869
C ile D seçimi ise yasaktır.

49
00:03:23.869 --> 00:03:26.757
Dinlemeyi durdurun: A ile E seçilebilir mi?

50
00:03:26.757 --> 00:03:27.276
Hayır.

51
00:03:27.276 --> 00:03:29.561
A seçildiğinde B de bulunmalıdır.

52
00:03:29.561 --> 00:03:32.707
Tam iki kişilik A ve E listesinde B bulunmaz.

53
00:03:32.707 --> 00:03:36.797
Çalışma sonrasında bir örneği kendi sözlerinizle açıklayın.

54
00:03:36.797 --> 00:03:45.347
DGS oyun atölyesinde kavram eşleme, çözüm zinciri ve hatayı bul görevleriyle bu kuralları tekrar kullanabilirsiniz.

55
00:03:45.347 --> 00:03:53.458
Hesabınızla çözdüğünüz sınav sorularının yanlış ve zamanı gelen yanıtları kişisel rotanızda tekrar listesine girer.

56
00:03:53.458 --> 00:04:00.656
Tekrar yapmak öğrenmeye yardımcı olabilir; kalıcı öğrenme veya sınav başarısı için garanti verilmez.